„Dizajn dla realnego ┼Ťwiata” – Victor Papanek

07-03-2013

ÔÇ×Dizajn dla realnego ┼Ťwiata.
┼Ürodowisko cz┼éowieka i zmiana spo┼éecznaÔÇŁ

W wydawnictwie Recto verso ukaza┼éo si─Ö pierwsze polskie t┼éumaczenie jednej z najs┼éynniejszych i najbardziej prowokacyjnych publikacji o projektowaniu przedmiot├│w codziennego u┼╝ytku ÔÇô ksi─ů┼╝ki pt. ÔÇ×Design for the Real WorldÔÇŁ autorstwa Victora Papanka, profesora dizajnu i do┼Ťwiadczonego projektanta. Jest to barwnie napisana rozprawa na temat wzornictwa odpowiedzialnego spo┼éecznie i ekologicznie, adresowana nie tylko do projektant├│w, ale tak┼╝e do wszystkich mi┼éo┼Ťnik├│w dizajnu, kt├│rzy chcieliby pog┼é─Öbi─ç swoje rozumienie tej dziedziny i dowiedzie─ç si─Ö, jak z┼éo┼╝one zagadnienia kryj─ů si─Ö za atrakcyjnymi kszta┼étami przedmiot├│w.

"Dizajn dla realnego ┼Ťwiata" - Victor Papanek, wydawnictwo Recto Verso

Fragment wst─Öpu

ÔÇ×Istniej─ů co prawda dziedziny dzia┼éalno┼Ťci bardziej szkodliwe ni┼╝ wzornictwo przemys┼éowe, ale jest ich bardzo niewiele. Wi─Ökszym zak┼éamaniem odznacza si─Ö tylko jedna. Najbardziej blagiersk─ů profesj─ů jest projektowanie reklam, czyli namawianie ludzi do zakupu niepotrzebnych rzeczy za pieni─ůdze, kt├│rych nie maj─ů, ┼╝eby mogli zaimponowa─ç innym ludziom, kt├│rych to niewiele obchodzi. Wzornictwo przemys┼éowe, poprzez preparowanie tandetnych idiotyzm├│w wciskanych nam przez reklamodawc├│w, plasuje si─Ö w tym rankingu tu┼╝ za reklam─ů. Historia nie zna┼éa dotychczas doros┼éych ludzi, kt├│rzy z ca┼é─ů powag─ů przyst─Öpowaliby do projektowania elektrycznych szczotek do w┼éos├│w, ┼éy┼╝ek do but├│w inkrustowanych imitacj─ů diamentu czy ┼éazienkowych dywanik├│w z futra norek, a potem do opracowywania szczeg├│┼éowych plan├│w produkcji i sprzeda┼╝y tych gad┼╝et├│w milionom ludzi. Dawniej (ÔÇ×w dawnych dobrych czasachÔÇŁ) osobnik, kt├│ry chcia┼é zajmowa─ç si─Ö zabijaniem, musia┼é zosta─ç genera┼éem, kupowa┼é kopalni─Ö w─Ögla albo studiowa┼é fizyk─Ö j─ůdrow─ů. Dzisiejsze wzornictwo przemys┼éowe morduje za pomoc─ů produkcji masowej. Przez projektowanie zbrodniczo niebezpiecznych samochod├│w odpowiedzialnych co roku za ┼Ťmier─ç lub kalectwo prawie miliona ludzi na ┼Ťwiecie, za┼Ťmiecanie pejza┼╝u nowymi rodzajami trwa┼éych odpad├│w i wybieranie materia┼é├│w i proces├│w, kt├│re przyczyniaj─ů si─Ö do zatrucia wdychanego przez nas powietrza ÔÇô dizajnerzy stali si─Ö gatunkiem gro┼║nym. A umiej─Ötno┼Ťci niezb─Ödne do tego typu praktyk s─ů przekazywane m┼éodym w ramach starannej edukacji.
W epoce produkcji masowej, kiedy wszystko musi by─ç zaplanowane i zaprojektowane, wzornictwo sta┼éo si─Ö najpot─Ö┼╝niejszym instrumentem s┼éu┼╝─ůcym cz┼éowiekowi do kszta┼étowania narz─Ödzi i ┼Ťrodowiska (a co za tym idzie ÔÇô tak┼╝e spo┼éecze┼ästwa i siebie samego). Nak┼éada to na projektanta wielk─ů odpowiedzialno┼Ť─ç spo┼éeczn─ů i moraln─ů. Wymaga te┼╝ lepszego rozumienia ludzi i zapewnienia spo┼éecze┼ästwu wi─Ökszego wgl─ůdu w proces projektowania. Odpowiedzialno┼Ťci dizajnera nie po┼Ťwi─Öcono dot─ůd ani jednej ksi─ů┼╝ki. Nie ukaza┼éa si─Ö te┼╝ ┼╝adna, kt├│ra m├│wi┼éaby o projektowaniu bior─ůcym pod uwag─Ö sprawy spo┼éeczne.
W lutym 1968 roku ameryka┼äski dwutygodnik ÔÇ×FortuneÔÇŁ zamie┼Ťci┼é artyku┼é wieszcz─ůcy kres wzornictwa przemys┼éowego jako profesji. Jak by┼éo do przewidzenia, projektanci przyj─Öli go z gniewem i niepokojem. W moim odczuciu g┼é├│wne tezy artyku┼éu s─ů s┼éuszne. Nadszed┼é czas, by wzornictwo przemys┼éowe w dotychczasowej formie przesta┼éo istnie─ç. Projektowanie trywialnych zabawek dla doros┼éych, ┼Ťmierciono┼Ťnych maszyn o po┼éyskliwej ergonomicznej karoserii czy ÔÇ×seksownychÔÇŁ pokrowc├│w na maszyny do pisania, tostery i komputery nie ma ju┼╝ racji bytu.
Projektowanie powinno sta─ç si─Ö innowacyjnym, wysoce kreatywnym, ┼é─ůcz─ůcym r├│┼╝ne dyscypliny narz─Ödziem wra┼╝liwym na autentyczne ludzkie potrzeby. Powinno by─ç w wi─Ökszym stopniu zorientowane na prowadzenie bada┼ä, a my musimy przesta─ç rujnowa─ç Ziemi─Ö marnie zaprojektowanymi obiektami i konstrukcjami.
W ostatnich kilkunastu latach pracowa┼éem z grupami projektant├│w i student├│w w r├│┼╝nych cz─Ö┼Ťciach ┼Ťwiata. Gdziekolwiek by┼éem, czy to na fi┼äskiej wysepce, czy w wiejskiej szkole w Indonezji, w klimatyzowanym biurze z widokiem na Tokio czy w wiosce rybackiej w Norwegii, czy tam, gdzie w Stanach Zjednoczonych wyk┼éadam ÔÇô wsz─Ödzie stara┼éem si─Ö tworzy─ç jasny obraz projektowania w kontek┼Ťcie spo┼éecznym. Ale cokolwiek si─Ö ju┼╝ powiedzia┼éo i zrobi┼éo, to nawet w elektronicznej epoce Marshalla McLuhana trzeba si─Ö pr─Ödzej czy p├│┼║niej uciec do s┼éowa drukowanegoÔÇŁ.

Wi─Öcej informacji o ksi─ů┼╝ce znajduje si─Ö na stronie wydawnictwa: www.rectoverso.pl

Podziel si─Ö:

    Skomentuj!




    Menu Title