Nowe opakowania

16-07-2014

Poni┼╝szy tekst autorstwa Szymona Bojko, pochodzi z magazynu Projekt z 1972 roku (86/1972).

Zanosi si─Ö na to, ┼╝e wreszcie nast─ůpi poprawa w dziedzinie opakowa┼ä. Traktowany gorzej ni┼╝ po macoszemu przemys┼é opakowa┼ä (je┼Ťli przemys┼éem mo┼╝na nazwa─ç owe nieliczne, ma┼ée zak┼éadziki zajmuj─ůce si─Ö t─ů wytw├│rczo┼Ťci─ů), otrzyma dawny mu nale┼╝ny, powa┼╝ny zastrzyk ┼Ťrodk├│w materialnych na inwestycje oraz zakup nowoczesnych maszyn i licencji. W najbli┼╝szym pi─Öcioleciu przewiduje si─Ö wzrost og├│lnej ilo┼Ťci opakowa┼ä o 60%, a wska┼║nik wzrostu opakowa┼ä z nowoczesnych materia┼é├│w, tworzyw sztucznych, papier├│w i karton├│w uszlachetnionych, folii aluminiowych i blach specjalnych b─Ödzie jeszcze wy┼╝szy. Opracowany po raz pierwszy kompleksowy program rozwoju wyznacz w┼éa┼Ťciw─ů rang─Ö zapleczu naukowo-badawczemu dla tej m┼éodej ga┼é─Özi gospodarki narodowej. Czy rysuj─ů si─Ö w zwi─ůzku z tym nowe, lepsze perspektywy dla pracy tw├│rczej projektant├│w?

Oznak─ů nowego klimatu dla wzornictwa by┼éa wystawa na Pozna┼äskich Targach Krajowych, urz─ůdzona pod auspicjami Komitetu Nauki i Techniki. Opr├│cz producent├│w opakowa┼ä i o┼Ťrodk├│w wzornictwa dzia┼éaj─ůcych przy niekt├│rych bran┼╝ach, uczestniczyli w nich projektanci-plastycy jako indywidualni autorzy, prezentuj─ůcy sw├│j dorobek, propozycje i pomys┼éy, jak r├│wnie┼╝ – uczelnie plastyczne, prowadz─ůce specjalizacje projektowe. W sumie otrzymali┼Ťmy niemal wyczerpuj─ůcy obraz stanu aktualnego, umo┼╝liwiaj─ůcy rozpoznanie si┼é i tendencji.

Projektowaniem opakowa┼ä zajmuje si─Ö niewielka liczebnie, lecz w pe┼éni kompetentna grupa plastyk├│w. Wielu z nich przesz┼éo sta┼╝ zawodowy za granic─ů (R. Bojar, R. Duszek, R. Otr─Öba, Z. Pelczar, M. Wikkenhagen) i nie odczuwa ┼╝adnych kompleks├│w wobec koleg├│w z najbogatszych o┼Ťrodk├│w wzornictwa w ┼Ťwiecie, maj─ůcych do dyspozycji luksusowe materia┼éy i wyszukane technologie. Prace studyjne podj─Öte na Wydziel Form Przemys┼éowych w krakowskiej ASP, zapocz─ůtkowa┼éy nowy kierunek projektowania, biegunowo r├│┼╝ny od tendencji traktowania opakowania jako zadania wy┼é─ůcznie plastycznego.

Racjonalne metody traktowania formy i symbolu graficznego opakowania s─ů podstawowym warunkiem skutecznego dzia┼éania w nowoczesnym systemie handlu, eliminuj─ůcym ogniwo po┼Ťrednie pomi─Ödzy nabywc─ů i towarem. W domach towarowych i w sklepach samoobs┼éugowych, gdzie towar „sam si─Ö sprzedaje”, opakowanie przejmuje od tradycyjnego, ugrzecznionego sprzedawcy rol─Ö „ukrytego namawiacza” (the hidden persuader – wed┼éug terminologii Vance Packarda, znanego ameryka┼äskiego teoretyka kultury masowej). Dobre opakowanie zatem powinno zatem nie tylko zabezpiecza─ç produkt przed uszkodzeniem i u┼éatwia─ç transport, ale r├│wnie┼╝ identyfikowa─ç bezb┼é─Ödnie jego rodzaj i mark─Ö towarow─ů, a tak┼╝e dawa─ç wyobra┼╝enie o cechach jako┼Ťciowych, klasie i gatunku wyrobu. Z┼éo┼╝ona funkcja opakowania, zw┼éaszcza dla wielkich serii, wymaga projektowania w zespole. Przeci─Ötny konsument nawet si─Ö nie domy┼Ťla, ile ┼╝mudnych analiz, test├│w i bada┼ä wizualnych poprzedzi┼éo ukazanie si─Ö opakowa┼ä dla renomowanych produkt├│w marki Chanel czy Chlorodont, ┼╝eby pos┼éu┼╝y─ç si─Ö tylko przyk┼éadami powszechnie znanymi. Cha┼éupniczo-indywidualny charakter pracy plastyka projektanta, maj─ůcy dzi┼Ť jeszcze pewne dodatnie strony, pozostaje w niezgodzie z wielkoprzemys┼éowym sposobem wytwarzania. Je┼Ťli sprzeczno┼Ť─ç ta nie sprawia teraz wi─Ökszego k┼éopotu, to w najbli┼╝szej przysz┼éo┼Ťci mo┼╝e by─ç hamulcem post─Öpu we wzornictwie.

Projektant pozbawiony zaplecza laboratoryjnego, zdany na w┼éasne si┼éy przy zdobywaniu informacji, kt├│rymi producent najcz─Ö┼Ťciej nie rozporz─ůdza, bez ┼╝adnych instrument├│w badania rynku, nieraz wbrew w┼éasnym przekonaniom, musi ucieka─ç si─Ö do rozwi─ůza┼ä zwanych pogardliwie „styling”, czyli do upi─Ökszania wygl─ůdu produktu, bez wnikania w jego przeznaczenie u┼╝ytkowe. ┬á„Styling” prowadzi do nies┼éychanego za┼Ťmiecenia rynku mozaik─ů wzor├│w opakowa┼ä, powoduj─ůc chaos wizualny i trudno┼Ť─ç w rozpoznawaniu poszukiwanych towar├│w.

Dlatego te┼╝ ze szczeg├│ln─ů uwag─ů trzeba w┼Ťr├│d zrealizowanych w ostatnim czasie projekt├│w wyr├│┼╝ni─ç takie, kt├│re maj─ů ambicje porz─ůdkowania jakiego┼Ť mniej lub bardziej rozleg┼éego odcinka wytw├│rczo┼Ťci, wzgl─Ödnie stworzenia jednolitego obrazu firmy. Wy┼éuska─ç je trzeba, nie bez trudu, z surrealistycznego g─ůszczu przypadkowych kszta┼ét├│w, z rozkosznej pl─ůtaniny zdobniczych motyw├│w i powierzchni opakowa┼ä, zadrukowanych nieczytelnym potworkowatym pismem.

Moim zdaniem, w┼éa┼Ťnie tylko owe nieliczne jeszcze opracowania, wyp┼éywaj─ůce z analizy parametr├│w u┼╝ytkowych oraz z programu kompleksowej identyfikacji produktu i firmy, nie za┼Ť pojedyncze projekty, imituj─ůce mniej lub bardziej zagraniczne wzory, zapowiadaj─ů now─ů tendencj─Ö we wzornictwie.

W tym miejscu wypada mi przeciwstawi─ç si─Ö rozpowszechnionemu w┼Ťr├│d dysponent├│w naszego przemys┼éu przekonania i┼╝ przysz┼éo┼Ť─ç wzornictwa w Polsce determinuj─ů zadania eksportowe, ┼╝e dopiero produkcja towar├│w konsumpcyjnych na rynki wysoko uprzemys┼éowione b─Ödzie si┼é─ů nap─Ödow─ů dla wszystkich element├│w jako┼Ťci, ┼é─ůcznie z form─ů estetyczn─ů. Tymczasem, zar├│wno do┼Ťwiadczenia innych kraj├│w, jak i nasze w┼éasne dowodz─ů, ┼╝e o poziomie i dynamice wzornictwa, a zatem o kulturze produkcji, rozstrzyga rynek wewn─Ötrzny, b─Öd─ůcy dla projektant├│w wielkim poligonem wdra┼╝ania humanistycznych warto┼Ťci i pi─Ökna do techniki i przemys┼éu.

Z licznych eksponat├│w wystawy pozna┼äskiej, wybrali┼Ťmy zespo┼éy opakowa┼ä przeznaczone na rynek wewn─Ötrzny, b─ůd┼║ na eksport, najlepiej charakteryzuj─ůce owe nowe tendencje.

Podziel si─Ö:

    Skomentuj!




    Menu Title