Wzór Przemysłowy

02-02-2011

WZ├ôR PRZEMYS┼üOWY ÔÇô CHARAKTERYSTYKA, ┼ÜRODKI OCHRONY TW├ôRCY I JEJ ZAKRES

Wzory przemys┼éowe to jedne z najszerzej spotykanych wytwor├│w dzia┼éalno┼Ťci cz┼éowieka. Klasycznymi przyk┼éadami wzor├│w przemys┼éowych s─ů meble, galanteria, bi┼╝uteria, butelki, kapsle do butelek, kosmetyki, urz─ůdzenia kuchenne, sanitarne, zestawy narz─Ödzi precyzyjnych, urz─ůdzenia elektroniczne itp. Wzory przemys┼éowe s─ů wi─Öc zatem wszechobecne.

Definicja wzoru przemys┼éowego zawarta jest w kilku aktach prawnych stanowi─ůcych element polskiego porz─ůdku prawnego: Konwencji paryskiej o ochronie w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej z 1883 r., Porozumieniu w sprawach handlowych aspekt├│w w┼éasno┼Ťci intelektualnej (TRIPS), dyrektywy nr 98/71/WE oraz ustawie z 30 czerwca 2000 r. Prawo w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej (pwp). Pierwsze trzy z wymienionych akt├│w a szczeg├│lnie porozumienie TRIPS oraz dyrektywa maj─ů szczeg├│lne znaczenie jako ┼╝e stanowi┼éy wz├│r dla rozwi─ůza┼ä wprowadzonych w rodzimej ustawie.

Wzorem przemys┼éowym jest wg definicji zawartej w art. 102 pwp nowa i posiadaj─ůca indywidualny charakter posta─ç wytworu lub jego cz─Ö┼Ťci nadana mu w szczeg├│lno┼Ťci przez cechy linii, kontur├│w, kszta┼ét├│w, kolorystyk─Ö, struktur─Ö lub materia┼é wytworu ewentualnie jego ornamentacj─Ö.

Jak wynika z przytoczonej wy┼╝ej definicji wzorem przemys┼éowym jest zewn─Ötrzna posta─ç przedmiotu (a nie sam przedmiot), definiowana jako uk┼éad linii, kontur├│w, kszta┼ét├│w, kolor├│w, ornamentacji, materia┼éu, struktury itp. Na przyk┼éad wytworem (przedmiotem) jest szafa a postaci─ů wytworu jest jej specyficzna forma zewn─Ötrzna nadana przez tw├│rc─Ö. Innymi s┼éowy, ochronie podlega zewn─Ötrzny wygl─ůd przedmiotu wynikaj─ůcy z takich w┼éasno┼Ťci jak wskazane wy┼╝ej. Ustawa wymaga ponadto aby wytw├│r m├│g┼é by─ç wytwarzany w spos├│b przemys┼éowy lub rzemie┼Ťlniczy. Oznacza to tyle, ┼╝e wzorem mo┼╝e by─ç tylko przedmiot, kt├│ry mo┼╝na wytwarza─ç w spos├│b przemys┼éowy, r─Öcznie lub automatycznie. Zaznaczy─ç nale┼╝y r├│wnie┼╝, ┼╝e ochronie podlega nie tylko ca┼éy wytw├│r ale i jego cz─Ö┼Ťci, przy czym s┼éowo ÔÇ×cz─Ö┼Ť─çÔÇŁ rozumie─ç mo┼╝na na gruncie ustawy trojako. Po pierwsze, cz─Ö┼Ťci─ů jest element wzoru stanowi─ůcy jego cz─Ö┼Ť─ç sk┼éadow─ů, element konstrukcji, je┼╝eli po w┼é─ůczeniu do wytworu pozostaje widoczny w trakcie procesu zwyczajnego u┼╝ytkowania, np. cz─Ö┼Ťci zamienne do karoserii samochod├│w. Po drugie, ochronie podlegaj─ů ÔÇ×cz─Ö┼ŤciÔÇŁ tzw. wytworu z┼éo┼╝onego. Wytworem z┼éo┼╝onym jest wytw├│r sk┼éadaj─ůcy si─Ö z wielu wymienialnych cz─Ö┼Ťci, umo┼╝liwiaj─ůcych jego roz┼éo┼╝enie i ponowne z┼éo┼╝enie, np. klocki lego. I w ko┼äcu po trzecie, cz─Ö┼Ťci─ů mog─ů by─ç elementy stanowi─ůce przedmiot samodzielnego obrotu.

Podstawow─ů konsekwencj─ů takiego rozumienia wzoru przemys┼éowego jest dyspozycja art. 107 pwp, zgodnie z kt├│r─ů posta─ç wytworu aby mog┼éa zosta─ç uznana za wz├│r przemys┼éowy nie mo┼╝e wynika─ç z wy┼é─ůcznie technicznych funkcji. Chodzi zatem o to, ze poniewa┼╝ chroniona jest posta─ç wytworu to nie mo┼╝e by─ç ona wy┼é─ůcznie funkcj─ů konieczno┼Ťci technicznej. Innymi s┼éowy tw├│rca wzoru musi doda─ç co┼Ť ÔÇ×wi─ÖcejÔÇŁ co b─Ödzie stwarza┼éo wra┼╝enie, ze tworz─ůc wz├│r musia┼é wybiera─ç mi─Ödzy r├│┼╝nymi jego postaciami, niezale┼╝nie od wy┼é─ůcznie technicznych funkcji jakie wytw├│r ma spe┼énia─ç. Chroniony jest wi─Öc ├│w, potocznie rozumiany, design, wygl─ůd. Oczywi┼Ťcie rodz─ů si─Ö tutaj pewne w─ůtpliwo┼Ťci, jako ┼╝e bardzo cz─Östo charakter wytwor├│w jest bardzo funkcjonalny i techniczny i w praktyce swoboda tw├│rcy w projektowaniu mo┼╝e by─ç bardzo ograniczona, niemniej ustawodawstwo udziela ochrony nawet wzorom w minimalnym stopniu spe┼éniaj─ůcym kryteria.

Nie s─ů r├│wnie┼╝ chronione takie elementy wytworu, kt├│re musz─ů zosta─ç odtworzone w dok┼éadnej formie i wymiarach w celu zapewnienia wsp├│┼édzia┼éania lub mechanicznego po┼é─ůczenia z innym wytworem. Chodzi tu o tzw. elementy ┼é─ůcz─ůce, kt├│re umo┼╝liwiaj─ů po┼é─ůczenie wytworu z innym wytworem i zapewnienie ich wsp├│┼épracy (art. 107 pwp oraz art. 7 ust. 2 dyrektywy).

A zatem, stosownie do art. 102 aby postać wytworu podlegała ochronie musi spełniać dodatkowe warunki a mianowicie musi mieć nowy i indywidualny charakter:

  1. Wz├│r uznawany jest za nowy je┼╝eli przed dat─ů jego zg┼éoszenia do rejestracji w Urz─Ödzie Patentowym ├│w wz├│r albo inny identyczny wz├│r (lub r├│┼╝ni─ůcy si─Ö jedynie nieistotnymi szczeg├│┼éami) nie zosta┼é udost─Öpniony publicznie np. przez jego stosowanie lub wystawianie. Dat─ů zg┼éoszenia jest dzie┼ä w kt├│rym zg┼éoszenie wp┼éyn─Ö┼éo do Urz─Ödu Patentowego lub gdy zosta┼éo z┼éo┼╝one przy u┼╝yciu telefaksu lub poczty elektronicznej przy za┼éo┼╝eniu ┼╝e orygina┼é zostanie nades┼éany w ci─ůgu 30 dni. Dla okre┼Ťlenia nowo┼Ťci wzoru nale┼╝y zatem bra─ç pod uwag─Ö wszystkie jego elementy tworz─ůce zewn─Ötrzn─ů posta─ç wytworu. Nawet je┼╝eli przed dat─ů zg┼éoszenia do rejestracji zosta┼é ujawniony ten wz├│r lub inny identyczny wytw├│r, wz├│r przemys┼éowy uznawany jest za nowy je┼╝eli:

a) zosta┼é on ujawniony przez osob─Ö zobowi─ůzan─ů do zachowania poufno┼Ťci lub kt├│ra nadu┼╝y┼éa swoich praw w stosunku do tw├│rcy lub

b) wz├│r zosta┼é udost─Öpniony przez tw├│rc─Ö, jego nast─Öpc─Ö prawnego lub inn─ů osob─Ö przez niego upowa┼╝nion─ů w ci─ůgu 12 miesi─Öcy przed dniem zg┼éoszenia.

  1. Indywidualno┼Ť─ç wzoru – okre┼Ťlana jest przez og├│lne wra┼╝enie (tj. odnosz─ůce si─Ö do wytworu jako ca┼éo┼Ťci) jakie wywo┼éuje on na zorientowanym (a zatem nie na jakimkolwiek ale posiadaj─ůcym pewne wyrobienie w danej dziedzinie) u┼╝ytkowniku. Je┼╝eli owo og├│lne wra┼╝enie jest inne ni┼╝ przy innych wzorach przemys┼éowych, wtedy mo┼╝emy przyj─ů─ç, ┼╝e wz├│r jest indywidualny.

Wskazane cechy mog─ů odnosi─ç si─Ö do postaci ca┼éego wytworu jak i jego cz─Ö┼Ťci sk┼éadowych. Najcz─Ö┼Ťciej s─ů to cz─Ö┼Ťci zamienne, u┼╝ywane w przypadku usterek lub zu┼╝ycia oryginalnych element├│w. Jest to teza do┼Ť─ç kontrowersyjna niemniej uznaje si─Ö, ┼╝e przy spe┼énieniu wskazanych wy┼╝ej przes┼éanek mog─ů one by─ç chronione.

Tak rozumiany wz├│r przemys┼éowy podlega ochronie. ┼╣r├│de┼é tej ochrony nale┼╝y poszukiwa─ç, w warunkach obrotu krajowego na p┼éaszczy┼║nie dw├│ch akt├│w prawnych rangi ustawowej: ustawy prawo w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej oraz ustawy o prawo autorskim i prawach pokrewnych.

Na gruncie prawa w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej ochrona praw do wzoru przemys┼éowego realizowana jest przez rejestracj─Ö wzoru w Urz─Ödzie Patentowym i uzyskanie na niego tzw. prawa z rejestracji.

Prawo do zg┼éoszenia wzoru przemys┼éowego przys┼éuguje w pierwszej kolejno┼Ťci tw├│rcy (autorowi) ewentualnie wsp├│┼étw├│rcom (je┼╝eli by┼éo ich kilku) wzoru przemys┼éowego (art. 2 oraz art. 8 pwp). Wyj─ůtkiem od tej zasady jest sytuacja gdy tw├│rca wykona┼é wz├│r przemys┼éowy w ramach realizacji umowy o prac─Ö lub innej (np. zlecenie, dzie┼éo) ÔÇô wtedy prawo do rejestracji przys┼éuguje pracodawcy lub zamawiaj─ůcemu, chyba, ┼╝e strony w umowie postanowi┼éy inaczej. Innymi s┼éowy je┼╝eli strony w umowie nie zawar┼éy ┼╝adnych postanowie┼ä co do prawa do rejestracji wzoru, prawo to przys┼éuguje pracodawcy lub zamawiaj─ůcemu. Mo┼╝e si─Ö r├│wnie┼╝ zdarzy─ç sytuacja gdy prawo do zg┼éoszenia przys┼éuguje kilku osobom (niezale┼╝nie od wy┼╝ej opisanej sytuacji wsp├│┼étw├│rstwa wytworu), na skutek zawarcia umowy. Wtedy umowa ta powinna przewidywa─ç, komu przys┼éuguje prawo do zg┼éoszenia.

Tw├│rca, w celu dokonania rejestracji, musi z┼éo┼╝y─ç odpowiedni wniosek. Wniosek musi zawiera─ç oznaczenie zg┼éaszaj─ůcego, przedmiot zg┼éoszenia, opis wzoru, skr├│t opisu oraz zastrze┼╝enie patentowe (art. 31 pwp) i do┼é─ůczony do niego rysunek, fotografie lub pr├│bki materia┼éu w┼é├│kienniczego (art. 108 pwp). Opis wzoru zawarty we wniosku powinien umo┼╝liwia─ç jego odtworzenie. Do┼é─ůczony rysunek powinien przedstawia─ç schemat wzoru. Je┼╝eli wz├│r jest skomplikowany mo┼╝na za┼é─ůczy─ç kilka arkuszy rysunk├│w. Na ka┼╝dym arkuszu mo┼╝e by─ç wi─Öcej ni┼╝ jedna figura, niemniej powinny one by─ç oddzielone od siebie.

Jednym wnioskiem mo┼╝na zg┼éosi─ç nie wi─Öcej ni┼╝ 10 odmian wzoru przemys┼éowego, chyba ┼╝e wskazane odmiany stanowi─ů komplet wytwor├│w. Chodzi tu o takie sytuacje w kt├│rych zg┼éaszanym wzorem przemys┼éowym jest komplet mebli, sztu─çc├│w, narz─Ödzi itp. Innymi s┼éowy, co do zasady, zg┼éaszaj─ůc wz├│r przemys┼éowy, mo┼╝emy w jednym wniosku ┼╝─ůda─ç przyznania prawa z rejestracji na maksymalnie 10 r├│┼╝nych odmian (postaci) wzoru. Wyj─ůtkiem jest sytuacja gdy poszczeg├│lne wzory tworz─ů komplet jak ww. przyk┼éadach, np. komplet mebli, zastawy sto┼éowej, sztu─çc├│w itp. Wtedy istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç obj─Öcia jednym wnioskiem wi─Öcej ni┼╝ dziesi─Öciu odmian wzoru jako ┼╝e poszczeg├│lne elementy kompletu nie s─ů traktowane jako odmiany wzoru.

Wniosek o nadanie prawa z rejestracji mo┼╝e zosta─ç rozpatrzony odmownie je┼╝eli wz├│r nie spe┼énia przes┼éanek ustawowych tj. nowo┼Ťci i indywidualno┼Ťci. Ponadto, nie mo┼╝e zosta─ç zarejestrowany wz├│r, z kt├│rego korzystanie by┼éoby sprzeczne z porz─ůdkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Dla uznania wyst─ůpienia tej przes┼éanki nie jest jednak wystarczaj─ůce stwierdzenie, ┼╝e korzystanie ze wzoru jest zabronione przez prawo. Nie podlega rejestracji r├│wnie┼╝ wz├│r, kt├│ry zawiera:

1) nazw─Ö lub skr├│t nazwy ewentualnie symbol graficzny (np. herb, emblemat, oznaczenie) RP, wojew├│dztw, miast, miejscowo┼Ťci, si┼é zbrojnych, porz─ůdkowych, organizacji paramilitarnych, ordery, odznaczenia i odznaki oficjalnie stosowane, chyba ┼╝e zg┼éaszaj─ůcy wyka┼╝e ┼╝e posiada odpowiednie uprawnienia do ich wykorzystania,

2) nazwy lub symbole innych pa┼ästw i organizacji mi─Ödzynarodowych, oraz stosowane w nich urz─Ödowe oznaczenia stemple kontrolne lub gwarancyjne, chyba ┼╝e zg┼éaszaj─ůcy wyka┼╝e, ┼╝e jest do ich wykorzystania uprawniony,

3) znaki bezpiecze┼ästwa, legalizacji, znaki jako┼Ťci, w zakresie w jakim mog┼éyby wprowadza─ç w b┼é─ůd co do charakteru tych odznacze┼ä je┼╝eli zg┼éaszaj─ůcy nie wyka┼╝e ┼╝e do ich wykorzystania jest uprawniony,

4) symbole o charakterze religijnym, patriotycznym lub kulturowym, którego używanie mogłoby obrażać uczucia, patriotyczne, kulturowe lub religijne.

Je┼╝eli wniosek zostanie uwzgl─Ödniony, zostanie udzielone tzw. prawo z rejestracji. Prawo to udzielane jest na okres maksymalnie dwudziestu pi─Öciu lat do daty zg┼éoszenia do Urz─Ödu Patentowego. Zaznaczy─ç nale┼╝y ┼╝e okres ten jest dzielony na kr├│tsze, pi─Öcioletnie okresy. Przed┼éu┼╝enie ochrony na kolejny 5 – letni okres uzale┼╝nione jest od op┼éacenia odpowiedniej op┼éaty rejestracyjnej. Innymi s┼éowy tw├│rca zobowi─ůzany jest co 5 lat dokonywa─ç op┼éaty aby przed┼éu┼╝y─ç okres trwania uprawnienia. W przypadku braku wymaganej op┼éaty, dochodzi do wyga┼Ťni─Öcia prawa z rejestracji.

Uprawniony z prawa rejestracji mo┼╝e w spos├│b wy┼é─ůczny wykorzystywa─ç wz├│r przemys┼éowy w spos├│b zawodowy lub zarobkowy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej co jednocze┼Ťnie oznacza zakaz wykorzystywania w ten spos├│b wzoru przez jakiekolwiek inne podmioty. Zakazane jest zatem wytwarzanie, oferowanie, import, eksport, u┼╝ywanie, sk┼éadowanie wytworu dla takich cel├│w.

Oczywi┼Ťcie prawo z rejestracji nie jest nieograniczone. Zgodnie z art. 115 pwp uprawniony z tego prawa nie mo┼╝e zabroni─ç wykorzystywania wzoru do: u┼╝ytku osobistego lub niezwi─ůzanego z dzia┼éalno┼Ťci─ů gospodarcz─ů, w celach do┼Ťwiadczalnych, do cel├│w cytowania lub nauczania ÔÇô ze wskazaniem ┼║r├│d┼éa pochodzenia, pod warunkiem ┼╝e nie narusza to dobrych obyczaj├│w i nie utrudnia uprawnionemu w spos├│b nieuzasadniony korzystania ze wzoru; stanowi─ůcego fragmenty urz─ůdze┼ä znajduj─ůcych si─Ö czasowo na terenie RP ┼Ťrodk├│w transportu l─ůdowego a tak┼╝e statk├│w morskich i powietrznych. Ponadto uprawniony nie mo┼╝e zakaza─ç importu b─Öd─ůcych wzorami przemys┼éowymi cz─Ö┼Ťci zamiennych i akcesori├│w w celu napraw ww. statk├│w. Nie mo┼╝e tak┼╝e zakaza─ç wykorzystywania wzor├│w do naprawy polegaj─ůcej na odtworzeniu pierwotnego wygl─ůdu wytworu z┼éo┼╝onego na podstawie indywidualnej umowy.

W przypadku naruszenia prawa z rejestracji uprawniony mo┼╝e dochodzi─ç swoich roszcze┼ä na drodze post─Öpowania cywilnego wnosz─ůc pow├│dztwo do s─ůdu cywilnego w┼éa┼Ťciwego wg miejsca w kt├│rym sprawca naruszenia prowadzi dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů lub posiada sw├│j maj─ůtek. S─ůd, rozpoznaj─ůc spraw─Ö, mo┼╝e, na wniosek tw├│rcy, orzec o bezprawnie wytworzonych wytworach a tak┼╝e ┼Ťrodkach i materia┼éach u┼╝ytych do ich wytworzenia. W szczeg├│lno┼Ťci mo┼╝e zarz─ůdzi─ç ich zniszczenie, wycofanie z obrotu lub przyznanie ich na w┼éasno┼Ť─ç tw├│rcy na poczet zas─ůdzonego na jego rzecz odszkodowania.

Prawo z rejestracji wygasa, na podstawie art. 118 pwp, w wyniku: up┼éywu okresu na kt├│ry zosta┼éo udzielone, zrzeczenia si─Ö go przez uprawnionego i nieziszczenia op┼éaty za kolejny okres ochronny. W takim wypadku Urz─ůd Patentowy wydaje odpowiedni─ů decyzj─Ö stwierdzaj─ůc─ů wyga┼Ťni─Öcie prawa, przy czym nale┼╝y pami─Öta─ç, ze skutek w postaci wyga┼Ťni─Öcia prawa z rejestracji nast─Öpuje ju┼╝ z chwil─ů zaistnienia zdarzenia (jednego z trzech wy┼╝ej opisanych), skutkuj─ůcego w ┼Ťwietle ustawy wyga┼Ťni─Öciem prawa. Prawo to mo┼╝e r├│wnie┼╝ ulec uniewa┼╝nieniu na skutek ┼╝─ůdania ka┼╝dej osoby maj─ůcej interes prawny, je┼╝eli wyka┼╝e, ┼╝e wz├│r zosta┼é zarejestrowany pomimo braku, opisanych wy┼╝ej, ustawowych przes┼éanek. W praktyce najcz─Östsz─ů przyczyn─ů takiego ┼╝─ůdania jest brak przes┼éanki nowo┼Ťci wzoru.

Nale┼╝y tak┼╝e doda─ç, ┼╝e wzory przemys┼éowe mog─ů stanowi─ç jednocze┼Ťnie utwory w rozumieniu ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Mo┼╝liwo┼Ť─ç tak─ů wyra┼║nie dopuszcza art. 1 pr. aut. wskazuj─ůc, ┼╝e utworem mo┼╝e by─ç r├│wnie┼╝ wz├│r przemys┼éowy. Musi on jednak spe┼énia─ç kryteria wskazane w prawie autorskim czyli stanowi─ç przejaw dzia┼éalno┼Ťci tw├│rczej cz┼éowieka o indywidualnym charakterze (art. 1 pr. aut.). Oznacza to tyle, ┼╝e wz├│r przemys┼éowy musi by─ç odzwierciedleniem osobowo┼Ťci tw├│rcy i subiektywnie nowy. Inaczej m├│wi─ůc musi to by─ç subiektywnie nowy, indywidualny wytw├│r intelektu. Ochrona na gruncie wskazanej ustawy powstaje ju┼╝ w chwili stworzenia wzoru przemys┼éowego, bez potrzeby zg┼éaszania tego gdziekolwiek ani w jakikolwiek spos├│b.

Ochrona takiego utworu na gruncie prawa autorskiego jest jednak nieco problematyczne a to z uwagi na regulacj─Ö zawart─ů w art. 116 pwp. Przepis ten stwierdza, ┼╝e po wyga┼Ťni─Öciu prawa z rejestracji tw├│rca wzoru przemys┼éowego nie mo┼╝e powo┼éywa─ç si─Ö na ochron─Ö swoich autorskich praw maj─ůtkowych co do wytwor├│w wytworzonych i wprowadzonych do obrotu po ww. dacie. Jak zatem wygl─ůda zakres autorskoprawnej ochrony?

Przede wszystkim nale┼╝y stwierdzi─ç, ┼╝e tw├│rcy wzoru przemys┼éowego przys┼éuguje kumulatywnie ochrona wynikaj─ůca z przepis├│w prawa w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej oraz prawa autorskiego przez okres trwania prawa z rejestracji tj. przez maksymalnie 25 lat. Ochrona prawnoautorska sprowadza si─Ö do ochrony autorskich praw osobistych i maj─ůtkowych.

Autorskie prawa osobiste to przede wszystkim prawo do ochrony szczeg├│lnej wi─Özi pomi─Ödzy autorem a dzie┼éem. Prawami tymi s─ů min.: prawo do ujawnienia b─ůd┼║ utrzymania w tajemnicy swojego autorstwa, rzetelnego wykorzystania utworu, nienaruszalno┼Ťci tre┼Ťci i formy utworu, do decydowania o jego pierwszym udost─Öpnieniu.

W przypadku naruszenia autorskich praw osobistych uprawnienia tw├│rcy kszta┼étuje art. 78 ust. 1 pr. aut. kt├│ry daje mo┼╝liwo┼Ť─ç z┼éo┼╝enia wezwania do zaprzestania narusze┼ä, usuni─Öcia jego skutk├│w (w szczeg├│lno┼Ťci przez z┼éo┼╝enie odpowiednich o┼Ťwiadcze┼ä) oraz zap┼éaty zado┼Ť─çuczynienia lub uiszczenia odpowiedniej kwoty na wskazany cel spo┼éeczny (art. 78 pr. aut.). To ostatnie uprawnienie realizowane jest w trakcie post─Öpowania przez s─ůd na wniosek tw├│rcy, je┼╝eli naruszenie praw autorskich zosta┼éo przez sprawc─Ö dokonane w spos├│b zawiniony. W celu realizacji ww. uprawnie┼ä nale┼╝y r├│wnie┼╝ wystosowa─ç odpowiednie wezwanie a w razie bezskuteczno┼Ťci pozew o ustalenie dokonania naruszenia na podstawie art. 189 k.p.c. do w┼éa┼Ťciwego s─ůdu okr─Ögowego.

Autorskie prawa maj─ůtkowe to w du┼╝ym skr├│cie prawa zwi─ůzane z czerpaniem korzy┼Ťci maj─ůtkowych z utworu. Sprowadzaj─ů si─Ö one, zgodnie z art. 17 pr. aut., do korzystania z utworu i rozporz─ůdzania nim na wszelkich mo┼╝liwych polach eksploatacji (min. rozpowszechnianie, zwielokrotnianie, wprowadzanie do sieci internet, wydawanie w formie papierowej itp.) oraz do prawa do wynagrodzenia za korzystania z utworu.

Z tytu┼éu naruszenia autorskich praw maj─ůtkowych tw├│rcy przys┼éuguj─ů nast─Öpuj─ůce roszczenia:
1) Roszczenie o zaniechanie narusze┼ä, o usuni─Öcie skutk├│w naruszenia (art. 79 pr. aut.) – przez zaprzestanie rozpowszechniania, usuni─Öcie utwor├│w z ulic, sieci internet, ulotek innych medi├│w.
2) Wydanie korzy┼Ťci uzyskanych w wyniku rozpowszechnienia opracowa┼ä (art. 79 pr. aut.) ÔÇô korzy┼Ť─ç obejmuje zysk sprawcy powsta┼éy w wyniku naruszenia – tutaj zachodzi potrzeba ustalenia zysk├│w jakie sprawca odni├│s┼é dzi─Öki wykorzystaniu utworu np. w wyniku jego rozpowszechniania, wykorzystywania w swojej dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej itd.

3) Odszkodowanie – za szkod─Ö jaka powsta┼éa w maj─ůtku tw├│rcy, jaka zosta┼éa wyrz─ůdzona na skutek rozpowszechniania lub wykorzystywania utworu, obejmuj─ůc─ů utracone dochody tw├│rcy oraz straty w maj─ůtku.

4) Zap┼éata sumy pieni─Ö┼╝nej w wysoko┼Ťci dwukrotnego lub trzykrotnego wynagrodzenia.

5) Zap┼éaty sumy na Fundusz Promocji Tw├│rczo┼Ťci

6) Podanie wyroku do publicznej wiadomo┼Ťci

Wszelkie wskazane uprawnienia realizowane mog─ů by─ç wy┼é─ůcznie przed w┼éa┼Ťciwym s─ůdem okr─Ögowym. Pow├│dztwo nale┼╝y wytoczy─ç przed s─ůd w┼éa┼Ťciwy z uwagi na miejsce zamieszkania lub siedzib─Ö (je┼╝eli nie jest to osoba fizyczna ale np. przedsi─Öbiorca, sp├│┼éka, stowarzyszenie itp.) naruszaj─ůcego ewentualnie przed s─ůd miejsca gdzie nast─ůpi┼éo zdarzenie wyrz─ůdzaj─ůce szkod─Ö (np. wystawienie utworu na wystawie, tam gdzie mia┼éa miejsce nielegalna produkcja itp.).

Zastrzec nale┼╝y, ┼╝e niep┼éacenie wynagrodzenia z tytu┼éu korzystania z utworu nie stanowi naruszenia autorskich praw maj─ůtkowych i dlatego powinno by─ç dochodzone w zwyk┼éym trybie post─Öpowania, przed s─ůdem rejonowym, ewentualnie ÔÇô gdy wysoko┼Ť─ç dochodzonego wynagrodzenia przekracza 75 tys. z┼é ÔÇô przed s─ůdem okr─Ögowym. W┼éa┼Ťciwy miejscowo jest s─ůd miejsca zamieszkania lub siedziby zobowi─ůzanego do zap┼éaty ewentualnie ÔÇô miejsca zamieszkania lub siedziby tw├│rcy.

Wszystkie opisane uprawnienia przys┼éuguj─ů tw├│rcy wzoru przemys┼éowego przez okres trwania prawa z rejestracji do wszystkich wytwor├│w maj─ůcych posta─ç zarejestrowanego wzoru przemys┼éowego. Sytuacja zmienia si─Ö w przypadku wyga┼Ťni─Öcia prawa z rejestracji do wzoru przemys┼éowego, poniewa┼╝ tw├│rca nie mo┼╝e powo┼éywa─ç si─Ö na ww. uprawnienia co do wytwor├│w stworzonych wg wzoru i wprowadzonych do obrotu po tym momencie tj. momencie wyga┼Ťni─Öcia. W tym miejscu nale┼╝y jednak poczyni─ç kilka uwag, Po pierwsze, ochrona prawnoautorska przys┼éuguje nadal w przypadku uniewa┼╝nienia prawa z rejestracji. Po drugie, przys┼éuguje ona nadal co do wszelkich wytwor├│w stworzonych i wprowadzonych do obrotu przed wyga┼Ťni─Öciem prawa z rejestracji. Po trzecie, utrata ochrony dotyczy jedynie autorskich praw maj─ůtkowych ÔÇô tw├│rcy nadal przys┼éuguj─ů i podlegaj─ů ochronie w spos├│b przewidziany w ustawie, autorskie prawa osobiste, wskazane w art. 16 pr. aut.

Jak wynika z powy┼╝szej kr├│tkiej analizy, tw├│rcy wzoru przemys┼éowego przys┼éuguj─ů liczne uprawnienia. S─ů one bardzo zr├│┼╝nicowane niemniej razem wzi─Öte zapewniaj─ů kompleksow─ů ochron─Ö zar├│wno interes├│w osobistych jak i maj─ůtkowych tw├│rcy. Pami─Öta─ç jednak nale┼╝y, ┼╝e o ile uprawnienia prawnoautorskie nie wymagaj─ů dla swojego powstania ┼╝adnych dodatkowych czynno┼Ťci poza stworzeniem (ustaleniem) utworu to ochrona gwarantowana ustaw─ů prawo w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej wymaga przeprowadzenia skomplikowanego post─Öpowania przed Urz─Ödem Patentowym.

Por. Anna Wojciechowska ÔÇ×Wzory przemys┼éowe ÔÇô warunki uzyskania prawa z rejestracji w ┼Ťwietle ustawy: Prawo w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej i regulacji wsp├│lnotowejÔÇŁ Radca prawny nr 3/2004, s. 82.

Por. Wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r. sygn. II GSK 277/06

Por. Wojciechowska A. Wzory przemys┼éowe ÔÇŽ s. 85.

Por. Orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2006 r. VI SA/Wa 30/06

Wojciechowska A. Wzory przemys┼éoweÔÇŽ s. 84 – 86

Por. Tam┼╝e s. 87 ÔÇô 88.

Por. Nowi┼äska E., Romi┼äska U., du Vall M. Prawo w┼éasno┼Ťci przemys┼éowej. Przepisy i om├│wienie. LexisNexis Warszawa 2003, s. 91 ÔÇô 96, Wojciechowska A. Wzory przemys┼éoweÔÇŽ s. 88 ÔÇô 90.

Tam┼╝e, s. 101

Tam┼╝e, s. 102

Tam┼╝e, s. 108 ÔÇô 111

Wi─Öcej na ten temat: Barta J. Markiewicz R. Prawo autorskie. Oficyna Wolters Kluwer Warszawa 2010 s. 237 i nast.

Tam┼╝e, s. 255.

Nowi┼äska E. Prawo w┼éasno┼ŤciÔÇŽs. 117.

Autorem porad prawnych jest Grzegorz Szudy (kt├│ry z ch─Öci─ů zapozna si─Ö z waszymi problemami prawnymi)

grzesiek.szudy@gmail.com

Dzi─Ökujemy!

Podziel si─Ö:

    Skomentuj!