Wywiad z Deyanem Sudjicem

16-12-2013

Poni┼╝ej prezentuje wywiad przeprowadzony z Deyanem Sudjicem z kt├│rym mia┼éem okazj─Ö spotka─ç si─Ö przy okazji konferencji Dizajn (R)ewolucja. Najkr├│cej m├│wi─ůc, Deyan Sudjic jest dyrektorem londy┼äskiego Design Museum, krytykiem architektury i designu, autorem wielu r├│┼╝nych ksi─ů┼╝ek w tym „J─Özyka Rzeczy”, a w 2002 by┼é dyrektorem Biennale Architektury w Wenecji.Do rzeczy!

Przy okazji konferencji Dizajn (R)ewolucja mia┼éem przyjemno┼Ť─ç przeprowadzi─ç wywiad z Deyanem Sudjicem...

Co my┼Ťlisz o projekcie polskiej edycji J─Özyka Rzeczy, kt├│ra komunikuje si─Ö z nami ca┼ékiem odmiennym j─Özykiem graficznym, w stosunku do zagranicznych edycji?

Fascynuj─ůce jest dla mnie zobaczenia t┼éumaczenia swoich s┼é├│w w nowym wydaniu, gdzie ka┼╝de jest interpretowane i projektowane na nowo w r├│┼╝ny spos├│b. Dotychczas by┼éy dwie angielskie edycje, jedna w twardej czerwonej ok┼éadce niczym biblia i jedna w papierowej, ponadto ameryka┼äska, rosyjska, korea┼äska, portugalska, francuska, w┼éoska, hiszpa┼äska. Ka┼╝da z nich ma sw├│j wyj─ůtkowy smak. Karakter by┼é na tyle mi┼éy i uprzejmy, ┼╝e poprosi┼é mnie o akceptacj─Ö projektu i z przyjemno┼Ťci─ů powiedzia┼éem ÔÇťtak!ÔÇŁ. Jest to najbardziej zaskakuj─ůcy projekt, zarazem posiadaj─ůcy najspokojniejsz─ů z ok┼éadek.

ÔÇťJ─Özyk RzeczyÔÇŁ jest wypowiedzi─ů krytyka architektury i designu. Jak oceniasz wp┼éyw krytyki na te dziedziny, jak─ů odgrywa rol─Ö? Powinna by─ç bardziej adresowana do u┼╝ytkownik├│w czy projektant├│w?

Podczas ca┼éej swojej kariery stara┼éem dociera─ç poza kr─ůg specjalist├│w takich jak ja. Dla mnie dizajn jest zrozumieniem ┼Ťwiata dooko┼éa i wszyscy powinni┼Ťmy by─ç adresatami warto┼Ťci kt├│re ze sob─ů niesie. Dlatego staram si─Ö zbiera─ç idee z wielu ┼║r├│de┼é i prezentowa─ç je w spos├│b zrozumia┼éy dla odbiorcy. Ta ksi─ů┼╝ka nie jest kazaniem ani podr─Öcznikiem, ale ma wystarczaj─ůco du┼╝y autorytet ┼╝eby jej nie lekcewa┼╝y─ç. Musimy zrozumie─ç, ┼╝e ta ksi─ů┼╝ka nie jest jedynym punktem widzenia, tylko jednym z wielu do rozwa┼╝enia, sugesti─ů.
Czuje si─Ö szczeg├│lnie szcz─Ö┼Ťliwy gdy czytelnik podczas lektury powie sam do siebie w my┼Ťlach ÔÇťAha, faktycznie tak jest!ÔÇŁ.

Jak krytyka może kreować obraz designu w porównaniu z wpływem ekonomii?

W ten spos├│b [chwyta swojego iPhoneÔÇÖa, red.]. Stworzenie urz─ůdzenia dzia┼éaj─ůcego tak intuicyjnie sprawi┼éo ┼╝e Apple sta┼é si─Ö najbardziej warto┼Ťciow─ů mark─ů. Ale tak powa┼╝nie m├│wi─ůc, wsp├│┼éczesna gospodarka, w szczeg├│lno┼Ťci rynek azjatycki i rynki kraj├│w rozwijaj─ůcych si─Ö, nie jest ju┼╝ nastawiona na najta┼äsz─ů produkcj─Ö. Zrozumiano, ┼╝e produkty musz─ů by─ç dobrze zaprojektowane i wyj─ůtkowe. Przyjrzyjmy si─Ö np. Japonii kt├│ra w latach pi─Ö─çdziesi─ůtych kopiowa┼éa ameryka┼äskie odbiorniki telewizyjne, a nast─Öpnie stworzy┼éa w┼éasn─ů mark─Ö Sony, kt├│rej losy potoczy┼éy si─Ö niestety nie najlepiej. Natomiast w Korei Samsung i LG na pocz─ůtku bazowa┼éy na najta┼äszej produkcji ale p├│┼║niej zacz─Ö┼éy skupia─ç si─Ö na jako┼Ťci i designie. Chiny na przyk┼éad zaczynaj─ů tworzy─ç swoje w┼éasne marki i przestaj─ů by─ç jedynie tani.
Design jest dla mnie interesuj─ůcy, poniewa┼╝ jest elementem kultury, ma osobowo┼Ť─ç ale ma r├│wnie┼╝ aspekt ekonomiczny, co stanowi bardzo wyj─ůtkow─ů mieszank─Ö. Nigdy nie mo┼╝emy skupia─ç si─Ö na jednej z tych cech, musimy mi─Ödzy nimi balansowa─ç.

Bycie dyrektorem Muzeum Designu daje mo┼╝liwo┼Ť─ç komentowania tego co si─Ö dzieje nie tylko s┼éowem ale r├│wnie┼╝ za pomoc─ů przedmiot├│w i wtedy im oddaje si─Ö g┼éos. Jak nale┼╝y to robi─ç dobrze i skutecznie?

Po pierwsze, muzeum to nie dyrektor, to platforma prezentuj─ůca wiele r├│┼╝nych punkt├│w widzenia. Tak jak moje ksi─ů┼╝ki nie s─ů dedykowane jedynie specjalistom, tak samo muzeum powinno by─ç otwarte dla szerokiego grona odbiorc├│w. Musimy [Design Museum, przyp. red.] sprzedawa─ç oko┼éo 200.000 bilet├│w rocznie aby przetrwa─ç. Ka┼╝dego roku mamy siedem wystaw, z czego trzy musz─ů cieszy─ç si─Ö bardzo du┼╝─ů popularno┼Ťci─ů, czyli ich tematyk─ů jest moda, sport, motoryzacja. Muzeum jest czym┼Ť w rodzaju kinoplexu, w tym samym czasie musisz oferowa─ç troch─Ö hollywood-u, troch─Ö sztuki i troch─Ö klasyki. W muzeum do┼Ťwiadcza si─Ö czego┼Ť z┼éo┼╝onego ale zarazem ekscytuj─ůcego.
R├│┼╝nica mi─Ödzy muzeum a ksi─ů┼╝k─ů polega na tym, ┼╝e w jego przestrzeni musisz stworzy─ç wci─ůgaj─ůc─ů opowie┼Ť─ç, kt├│r─ů opowiada ka┼╝da aran┼╝acja, ka┼╝dy przedmiot. Wszystko musi by─ç zawsze ┼Ťwie┼╝e, zawsze nowe i oferowa─ç pewnego rodzaju prze┼╝ycie.
Dla mnie osobi┼Ťcie nie jest wa┼╝ne pokazywanie czego┼Ť jak wygl─ůda ale jak dzia┼éa i funkcjonuje w szerszym kontek┼Ťcie.

W swojej ksi─ů┼╝ce piszesz: Pytanie jakie sobie trzeba zada─ç nie brzmi ÔÇťczy moda jest naprawd─Ö designem?ÔÇŁ, lecz ÔÇťco moda zrobi┼éa designowi?ÔÇŁ.

Ma dobre i z┼ée strony. Niestety, moda wyzwala w nas ci─ůg┼éy g┼é├│d nowo┼Ťci i sztucznie podkr─Öca tempo zmian, wywo┼éuj─ůc wra┼╝enie powierzchowno┼Ťci. Wed┼éug mnie jest to jednak bardzo z┼éo┼╝one zjawisko, poniewa┼╝ moda sk┼éania do powa┼╝nej refleksji dotycz─ůcej powi─ůza┼ä ekonomii, kultury, naszej osobowo┼Ťci i tego jak nawzajem si─Ö spostrzegamy. Mo┼╝emy od ┼Ťwiata mody nauczy─ç interdyscyplinarnego tworzenia produktu.

Czy w naszym co raz bardziej rozwi─ůz┼éym, egocentrycznym ┼Ťwiecie, traktujemy innych przedmiotowo czy przedmioty po ludzku?

Wed┼éug mnie obie rzeczy dziej─ů si─Ö r├│wnolegle. ┼╗ywotno┼Ť─ç produkt├│w jest co raz kr├│tsza, w zwi─ůzku z czym poszukujemy obiekt├│w, kt├│re przypomn─ů nam kim jeste┼Ťmy i sk─ůd pochodzimy. To nostalgia za pewnymi obiektami. Ja wci─ů┼╝ posiadam star─ů maszyn─Ö do pisania po moim ojcu, a swojej c├│rce chcia┼ébym powierzy─ç sw├│j laptop. W Anglii jest pewna grupa muzyk├│w nagrywaj─ůcych jedynie na winylach, jest to fascynuj─ůcy nurt ludzi ignoruj─ůcych utarte rozwi─ůzania. Moja c├│rka natomiast jest zafascynowana Polaroidem, technologi─ů, kt├│ra powinna ju┼╝ dawno by─ç martwa. Natomiast dzi─Öki drukowi 3D zmieniaj─ů si─Ö nasze relacje dot. procesu produkcyjnego.

Nie uwa┼╝asz, ┼╝e ornamentem dzisiejszego co raz prostszego projektowania s─ů liczby, przedstawiaj─ůce niepowtarzalno┼Ť─ç danego produktu, jego osi─ůgi, cena?

Nie podejmujemy decyzji ze wzgl─Ödu na racjonalne argumenty, jeste┼Ťmy emocjonalnymi istotami. Posiadanie i uzale┼╝nienie od konsumpcji, kt├│re gwa┼étownie ro┼Ťnie powoduj─ůc w nas co raz wi─Ökszy g┼é├│d do zaspokojenia, jest jak narkotyk.

Cz─Östo w dzisiejszych czasach mo┼╝na odnie┼Ť─ç wra┼╝enie, ┼╝e projektanci m├│wi─ů wi─Öcej ni┼╝ ich projekty s─ů w stanie same zakomunikowa─ç, momentami zag┼éuszaj─ůc je. My┼Ťlisz, ┼╝e w dzisiejszych czasach dobry PR przynosi wi─Öcej korzy┼Ťci ni┼╝ dobry projekt?

Berlusconi nie jest dobrym premierem, ale umie utrzyma─ç si─Ö na stanowisku, nie jest to najlepszy design.. i jest w tym troch─Ö manipulacji. Ale tak na powa┼╝nie, to co czyni design naprawd─Ö interesuj─ůcym jest to, ┼╝e nigdy nie jest on tym samym. W muzeum, 20-25 lat temu, o designie opowiada┼éo si─Ö za po┼Ťrednictwem wystaw gromadz─ůcych krzes┼éa, lampy albo sztu─çce.
Teraz te ekspozycje s─ů wzbogacone o interaktywny cyfrowy ┼Ťwiat, projektujemy us┼éugi, procesy.
Design to spos├│b patrzenia na otaczaj─ůcy nas ┼Ťwiat, organizowanie go i rozwi─ůzywanie problem├│w. To w┼éa┼Ťnie nigdy nie jest takie same, jest to elastyczny i inteligentny proces.

Projektant tworzy nie tylko obiekt ale r├│wnie┼╝ kreuje jego histori─Ö. Gdzie jednak le┼╝y granica, po kt├│rej przekroczeniu dobry storytelling zamienia si─Ö w be┼ékotliwy PR? Mo┼╝na odnie┼Ť─ç wra┼╝enie jest to bardzo rozmyta granica.

Tak, ale to przynosi efekt. To w┼éa┼Ťnie jest dekoracja, ÔÇťopakowanieÔÇŁ produktu.

Dieter Rams doprowadzi┼é do perfekcji produkty, kt├│re chwile p├│┼║niej trwale zosta┼éy wyparte z rynku przez post─Öp technologiczny, co obrazowo nazwa┼ée┼Ť ÔÇťtragizmem RamsaÔÇŁ. Jak wsp├│┼éczesny projektant mo┼╝e unikn─ů─ç podobnej sytuacji, w czasach gdy proces powstawania produktu wydaje si─Ö by─ç czasem d┼éu┼╝szy ni┼╝ jego ┼╝ycie?

To jest prawdopodobnie niemo┼╝liwe.

Luksus, Moda, Sztuka, to tytu┼éy kolejnych rozdzia┼é├│w Twojej ksi─ů┼╝ki. Design jest gdzie┼Ť pomi─Ödzy, a mo┼╝e jest ich po┼é─ůczeniem, czy te┼╝ ca┼ékowicie odr─Öbn─ů kategori─ů?

Ksi─ů┼╝ka jest o dizajnie, umieszczaj─ůc tam wspomniane rozdzia┼éy chcia┼éem pokaza─ç r├│┼╝ne podej┼Ťcia do tworzenia rzeczy. To pisanie o dizajnie z perspektywy luksusu, mody i sztuki. W rozdzia┼éach tych omawiam r├│┼╝ne techniki podej┼Ťcia do projektowania.

Jakich zmian w designie mo┼╝emy spodziewa─ç si─Ö w designie?

Coraz wi─Ökszej pr─Ödko┼Ťci zmian.

Chodzi o szybko┼Ť─ç odpowiedzi na nasz potrzeby czy powstawania nowych modeli r├│┼╝nych produkt├│w?

Nie, nie chodzi o rozw├│j poszczeg├│lnych modeli, chodzi o co┼Ť ca┼ékiem innego. Kiedy wynaleziono telefon, potrzebowano ok. 50 lat zanim zacz─ů┼é by─ç sprzedawany na masow─ů skale, fax potrzebowa┼é na to ju┼╝ 10 lat, natomiast pierwszy iPad potrzebowa┼é jedynie 6 tygodni aby doczeka─ç si─Ö globalnej akceptacji. Ten proces jest niezwyk┼éy i nieprzewidywalny.

Czy kierunek, w kt├│rym zmierza wsp├│┼éczesny design, pokrywa si─Ö z kierunkiem rozwoju architektury? Czy uzupe┼éniaj─ů si─Ö?

My┼Ťl─Ö, ┼╝e si─Ö r├│┼╝ni─ů, mimo tego ┼╝e tak jak kiedy┼Ť modernizm tak teraz np. projektowanie parametryczne przejawia si─Ö zar├│wno w architekturze i wzornictwie. Architektura to wci─ů┼╝ kreowanie przestrzeni, ma swoja fizyczno┼Ť─ç. Mo┼╝esz tworzy─ç budynki za pomoc─ů komputera ale wci─ů┼╝ jest to obiekt, kt├│ry mo┼╝esz dotkn─ů─ç, natomiast design staje si─Ö czym┼Ť czego nie mo┼╝esz dotkn─ů─ç. Projektujemy systemy rezerwacji lub sposoby s┼éuchania muzyki, kt├│re nie wymagaj─ů fizycznych obiekt├│w. Oprogramowanie na iPhone zmienia si─Ö cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ sam obiekt.

Co ma większy wpływ na nasze życie, architektura czy design?

Oba r├│wnolegle.
Architektura staje si─Ö po pewnym czasie niewidoczna. Na pocz─ůtku o budynku si─Ö pisze, m├│wi, dyskutuje jako o elemencie architektury, ale po pewnym czasie staje si─Ö niewidoczny i zaczyna faktycznie wp┼éywa─ç na ludzi, kt├│rzy z niego korzystaj─ů. Chocia┼╝by pobliski Pa┼éac Kultury kt├│ry w 1955 roku mia┼é ca┼ékowicie inny wyd┼║wi─Ök ni┼╝ teraz.

Jaki chcesz cel osi─ůgn─ů─ç pisz─ůc ksi─ů┼╝k─Ö.

Pisanie sprawia mi rado┼Ť─ç. Pozwala mi na stawianie pyta┼ä i poszukiwanie odpowiedzi. Za jej po┼Ťrednictwem mog─Ö komunikowa─ç si─Ö z lud┼║mi, wprawia─ç w dobry nastr├│j, inspirowa─ç.
Konwersacja jest jednym za najpot─Ö┼╝niejszych narz─Ödzi, dlatego moje ksi─ů┼╝ki przedstawiaj─ů tylko jeden z mo┼╝liwych punkt├│w widzenia i s─ů otwarte na dialog.

Jak si─ů r├│┼╝nice pomi─Ödzy pisaniem artyku┼é├│w a ksi─ů┼╝ek?

Po do┼Ťwiadczeniach jako dziennikarz mog─Ö powiedzie─ç, ┼╝e ksi─ů┼╝ka stanowi mo┼╝liwo┼Ť─ç g┼é─Öbszego poznania i eksplorowania interesuj─ůcego Ci─Ö tematu. Jako dziennikarz mo┼╝esz pope┼énia─ç b┼é─Ödy, natomiast ksi─ů┼╝ka nie wybacza.
Dziennikarstwo to sprint, pisanie ksi─ů┼╝ek jest jak maraton, nie raz bardzo bolesny. To przekraczanie kolejnych barier. Pisz─ůc ksi─ů┼╝k─Ö przez p├│┼étora lub dwa lata, regularnie zadajesz sobie pytania, czy b─Ödzie dobra, czy kto┼Ť j─ů przeczyta, czy b─Ödzie ┼Ťmieciem?

Podziel si─Ö:

    Skomentuj!




    Menu Title